Abstrakt

Artykuł przedstawia historyczno-teologiczną analizę przysięgi małżeńskiej Kościoła rzymskokatolickiego ze szczególnym uwzględnieniem klauzuli „aż do śmierci”. W części historycznej omawia ewolucję rozumienia małżeństwa od prawa rzymskiego (consensus facit nuptias), przez refleksję patrystyczną (Augustyn, Jan Chryzostom), scholastykę (Tomasz z Akwinu), regulacje Soboru Trydenckiego oraz ujęcie personalistyczne Soboru Watykańskiego II i nauczania posoborowego. W części systematycznej artykuł proponuje hermeneutykę analogiczną: zachowując dogmat nierozerwalności (śmierć biologiczna jako jedyna granica jurydyczna), postuluje wprowadzenie kategorii mors relationis – „śmierci relacyjno-moralnej” jako diagnozy teologicznej rozpadu komunii (miłości, wierności, uczciwości), aby chronić prawdę znaku sakramentalnego i dobro osób. Uzasadnienie opiera się na egzegezie biblijnej (Ef 5; 1 Kor 13; Rz 6), teologii sakramentu (jedność signum–res), prawie kanonicznym (zgoda jako actus voluntatis; symulacja; niezdolność; separacja) oraz porównawczym wglądzie w tradycję wschodnią (oikonomia, ryt koronacji). Zakończenie formułuje wnioski pastoralne (de lege ferenda): katechumenat małżeński, „triage bezpieczeństwa”, kryteria rozeznania żywotności komunii i wytyczne języka homiletyczno-katechetycznego, które unikają zarówno legalizmu, jak i permisywizmu.